hoogbegaafdheid en hooggevoeligheid bij kinderen-min

Vijf tips bij het begeleiden van een hoogbegaafd en hooggevoelig kind.

In dit blog wil ik de combinatie hoogbegaafd en hooggevoelig met jullie bespreken. Kinderen die hoogbegaafd zijn hebben een hoog IQ. Ze blinken uit op bepaalde vlakken. Echter wanneer een kind de combinatie hoogbegaafdheid en hooggevoeligheid heeft blijven de kwaliteiten die het kind heeft vaak verborgen. Kinderen die hooggevoelig zijn houden niet van aandacht. Deze kinderen hebben zelfs de neiging om te gaan onderpresteren om zo minder op te vallen.

Er is steeds meer bekend over hoogbegaafdheid bij kinderen en ook leerkrachten merken hoogbegaafdheid steeds beter op. Maar wat als een kind naast hoogbegaafd ook hooggevoelig is? Dan zijn de kenmerken van hoogbegaafdheid vaak vele malen minder te herkennen. Faalangst, niet lekker in je vel zitten of een laag zelfbeeld zijn herkenbare uitingen bij deze combinatie.

Vijf tips voor het begeleiden van een hoogbegaafd en hooggevoelig kind

Voor hooggevoelige kinderen spelen emoties een belangrijke rol. Doordat ze intens voelen ervaren ze emoties vaak sterker. Niet alleen van zichzelf maar ook van andere. Kinderen met de eigenschap hooggevoeligheid voelen emoties van andere heel duidelijk aan. Dit kan erg verwarrend zijn, zeker wanneer iemand iets anders laat zien dan hoe hij/zij zich van binnen eigenlijk voelt. Je begrijpt dat dit niet alleen verwarrend is maar ook vermoeiend.

Maak emoties bespreekbaar.

In mijn praktijk begin ik al op jonge leeftijd met het bespreekbaar maken van emoties. Een kind dat emoties kan benoemen en herkennen kan zich beter uiten en is in staat emoties bij andere te herkennen. Een hoogbegaafd en hooggevoelig kind voelt niet alleen veel maar is ook slim. Hierdoor kan het vaak al op jonge leeftijd begrijpen wat emoties inhouden en deze benoemen.  Het boek van het kleurenmonster (van Anna Llenas, uitgeverij De Vier Windstreken) is voor kinderen in de leeftijd van 4 t/m 7 een waardevolle toevoeging om emoties beter te (leren) begrijpen.

het kleurenmonster, benoemen van emoties

Je kunt zelf je kind ook helpen door open te zijn over je eigen gevoelens. Benoem wat je voelt en hoe dit komt. Ben je ervan bewust dat je eerlijk bent over je gevoelens naar je kind, op die manier leer je je kind dat het waardevol is om jezelf te uiten. Je leert het ook welke gevoelens daarbij horen en dat deze er mogen zijn.

Luister en kijk goed naar je kind.

Het is belangrijk dat je een luisterend oor biedt aan je hoogbegaafd en hooggevoelig kind. Veel kinderen die een combinatie van hoogbegaafd en hooggevoelig hebben voelen zich niet begrepen en vaak zelfs alleen. Een kind voelt zich begrepen en gehoord wanneer je in gesprek gaat en begrip toont. Neem het kind serieus en praat over de dingen waar het tegenaan loopt. Geef zeker ook jouw mening. Hoogbegaafde kinderen waarderen een goed gesprek op niveau.

Laat zien dat ze er mogen zijn en geef complimenten. Hierdoor groeit het vertrouwen en durft het kind meer van zichzelf, en de kwaliteiten die het in huis heeft, te laten zien.

Bespreek storende factoren.

Hoogbegaafde en hooggevoelige kinderen beleven prikkels die binnenkomen veel intenser. Bespreek met het kind de storende factoren waar het in een ruimte tegenaan loopt. Laat het kind bedenken wat er gedaan kan worden om dit te verminderen. Is dit niet (direct) mogelijk creëer dan rust punten zodat de storende prikkels naar de achtergrond verdwijnen en (tijdelijk) plaats maken voor fijne ervaringen.

Je helpt op deze manier het kind om een overprikkelingsreactie te voorkomen.  Lees het kind voor, geef een massage, doe aan kinderyoga of verlaat de ruimte even en maak buiten een wandeling. Door het kind zich hiervan bewust te maken zal het op oudere leeftijd in staat zijn zelf, zonder jouw hulp, zich (tijdelijk) af te sluiten van de omgevingsprikkels en zo overprikkeling en de bijbehorende spanningen hiervan kunnen voorkomen.

hoogbegaafdheid en hooggevoeligheid bij kinderen-min

Laat het kind zelf denken.

We denken graag voor onze (jonge) kinderen, ook vullen we vaak de vragen van kinderen direct in.
Maar is dat altijd verstandig? Een hoogbegaafd en hooggevoelig kind vindt het fijn om zichzelf uit te dagen of samen te kletsten over een onderwerp om tot een antwoord te komen. Mijn tip is daarom om niet direct alle vragen te beantwoorden. Leer het kind om zelf antwoorden te vinden. Stel de vraag die het kind aan jou stelt terug aan het kind. Dit laat het kind zelf nadenken over het antwoord.

Lukt dit niet bedenk dan samen waar het antwoord te vinden is en zoek het antwoord op. Het kind ervaart hierdoor dat je hem begrijpt en dat zijn vragen en gedachtes er mogen zijn, hij/zij voelt dat jij hem begrijpt. Wanneer het zelf tot een antwoord komt zal het vertrouwen in eigen kunnen groeien.

Verschil in fantasie en werkelijkheid.

Hoogbegaafde en hooggevoelige kinderen die voornamelijk beelddenkers zijn vinden het vaak lastig om fantasie en werkelijkheid van elkaar te onderscheiden. Help een kind hierbij door onderscheid te maken tussen fantasie en werkelijkheid.  Ik maak graag gebruik van kleuren (dit komt vanuit het boek het kleurenmonster waar ik het eerder over had) kinderen kunnen door gebruik van kleuren beelden vaak beter plaatsen en/of benoemen. Bijvoorbeeld roze voor fantasie en oranje voor werkelijkheid. Een kind staat door het gebruik van kleuren even bewust(er) stil bij zijn gedachtes en leert hierdoor het verschil tussen fantasie en werkelijkheid beter te plaatsen.

Bekijk met het kind of een vraag of gedachten dat het heeft fantasie of werkelijkheid is en waarom dit dan zo is. Ziet het kind het anders dan de werkelijkheid? Vertel hem/haar dit dan en leg uit waarom jij dit anders ziet.

Ik hoop dat ik met de vijf bovenstaande tips je een beetje op weg kan helpen in het begeleiden en begrijpen van een hoogbegaafd en hooggevoelig kind. Ben je ervan bewust dat het eigen maken van deze tips tijd nodig heeft. Geef jezelf die tijd ook!

Meer hulp nodig bij het begeleiden van een hoogbegaafd en hooggevoelig kind?

Heb je het gevoel dat je met alleen deze vijf tips niet genoeg bereikt voor je kind of wil je zelf meer begeleiding over dit onderwerp? Plan dan geheel vrijblijvend een telefonische inzichtsessie met mij in. Ik neem graag een kijkje in jullie persoonlijke situatie tijdens deze gratis inzichtsessie, waarin ik mijn inzichten naar voren breng en samen met jou bekijk of en waarmee ik jullie zou kunnen helpen.

Aanvragen inzichtsessie

Door onderstaande gegevens in te vullen ga je ermee akkoord dat wij deze gegevens gebruiken om contact met je op te nemen voor een inzichtsessie.


Waarmee kan ik je helpen?

Vertel hieronder waarvoor jij/jullie een inzichtsessie willen aanvragen.


hooggevoelig en vakantie

Vakantie met een hooggevoelig kind

De laatste schoolweken zijn ingegaan… De vakantiemodus kan bijna aan!
Dat is vaak ook te merken aan de kinderen. De lontjes zijn wat korter, de spanningsboog wordt minder en de vermoeidheid komt (sneller) om de hoek kijken. Alsof er een innerlijk wekkertje is dat dit jaar na jaar weer bijhoudt.

Het is onderwerp van gesprek op het schoolplein wanneer het einde nadert. Niet alleen kinderen zijn eraan toe, ook de ouders kijken er vaak erg naar uit. Even niet de ochtendspits, even geen race tegen de klok en geen strijd omdat de kinderen op moeten schieten. Even heerlijk ont-moeten!
mijn kind is moe

De laatste schoolweek. Mijn kind is moe!

Hoe help je je (hoog)gevoelige kind(eren) die laatste schoolweken door? Ik geef hieronder een aantal tips om je kind te helpen beter met deze “vakantiemodus weken” om te gaan:

♥ De laatste weken zijn vaak anders, schoolreisje hier, viering daar en nog even een juffen dag erbij.
Daarnaast zijn de vakantieweken natuurlijk ook anders dan je kind gewend is. Wat bij
onze meiden erg goed helpt is een planning. Ik maak meestal een planning van 8 a 9 weken.  De
laatste 3 schoolweken en de 6 zomervakantie weken. Dit is wel een avondje werk maar wat
vinden ze het hier fijn. Eerder zocht ik overal plaatjes bij, inmiddels kunnen ze ook een beetje
lezen dus staan er ook teksten die aangeven wat er die dag is zoals “juffen dag”. Ik heb er
belangrijke dingen op gezet die echt anders zijn dan gewoon thuis of gewoon school (denk aan
feestjes, andere momenten op school, wanneer we op vakantie gaan etc.). Ook heb ik
vermeld staan wanneer wij zelf werken. Dat vinden ze misschien nog wel het fijnste om te zien.
Dit geeft kinderen een prettig houvast in de vakantiemodus weken van de zomervakantie. Fijne
bijkomstigheid is dat je zelf niet 10x de vraag hoeft te beantwoorden wanneer wat nu is. Ze zien
het zelf op de kalender, iedere ochtend kruisen ze een vakje weg 😊

♥ Las extra rustmomenten in. Plan je agenda deze laatste weken wat minder vol. Ik weet het, dat is
lastig! Als ik naar mijn eigen agenda kijk is deze het einde van het schooljaar juist voller dan ooit!
Dat geeft mij zelf al een onrustig gevoel, laat staan mijn kinderen. De koek is echt op aan het
raken die laatste 2 a 3 weken. Door voldoende rustmomenten te creëren kun je drift- of
huilbuien door overprikkeling of vermoeidheid voor zijn. Een extra rustmoment betekend niet
meteen dat we ze dan maar extra vaak of langer voor de tv moeten zetten. Samen een spelletje
doen of een boekje lezen kan al voldoende zijn. Hier tekenen ze erg graag, vooral als we samen
met ze aan tafel gaan zitten om te tekenen vinden ze dat erg fijn. We kletsen ondertussen over
de dag. Zorgt meteen voor verwerking van de dag😉.
vakantiemodus aan

Vakantiemodus aan!

Dan is hij daar eindelijk, de laatste schooldag! Zodra de laatste minuten om zijn kan de vakantiemodus aan! Je voelt de ontspanning al bijna op het schoolplein, kinderen en ouders roepen elkaar vrolijk gedrag en wensen elkaar een fijne vakantie. Daarmee is de vakantiemodus AAN.

Hoewel de vakantiemodus ook zorgt voor een flinke planning. Je hebt als ouder meestal geen 6 weken vrij dus wie doet wanneer de kinderen en hoe regelen we de overige dagen de opvang? Daarnaast zijn kinderen na een aantal weken vrij ook weer toe aan de uitdaging en vriendjes van school. Dus na een week of 3, 4 begint je animatie programma langzaamaan op te raken en juist dan is het nodig om wat extra vermaak te creëren. Broertjes en zusjes raken op elkaar uitgekeken na 24/7 op elkaars lip en er ontstaan sneller conflictjes.

Uitgerust beginnen aan het nieuwe schooljaar

Maar goed… de vakantiemodus is aan! We plannen vaak massaal leuke dingen om met de kinderen te gaan doen. Groot gelijk! De vakantie is genieten, samen zijn en ontspannen voor het hele gezin. (Ga je op vakantie? Lees dan ook even mijn blog over slapen op vakantie.)

Maar er komt een einde aan… Hoe laat je je kind(eren) uitgerust aan het nieuwe schooljaar beginnen? Ik heb hieronder een aantal tips voor je verzameld:

♥ Structuur is iets wat kinderen, en vooral (hoog)gevoelige kinderen, belangrijk vinden. Daar kan
echt wel een beetje van afgeweken worden. Het ene kind kan dit beter hebben dan het andere
kind. Belangrijk is dat de 3 hoofdmaaltijden en het slaapritme in grote lijnen hetzelfde blijven. Dit
kan natuurlijk wel een half uurtje afwijken, dat gebeurt in het weekend ook regelmatig. Maar
wijk hier niet te veel vanaf. Zo blijft je kind zoveel als mogelijk in hetzelfde ritme wat weer een
positieve uitwerking heeft op het oppakken van het schoolritme wanneer deze weer begint.

familietijd. Vakantiemodus aan

♥ Vervelen mag! Vervelen is iets positiefs. Al ervaren veel ouders dit vaak niet zo. We hebben al
snel de neiging een kind dat zich verveelt te gaan vermaken of ideeën aan te reiken. Een kind dat
zich verveelt gaat vaak passief gedrag vertonen. Iets wat soms als vervelend ervaren wordt. Maar
vervelen heeft een functie! Wanneer een kind zich verveelt doet het even niks… dat is positief
want niets doen geeft je hersenen even rust. Rust om (prikkels) te verwerken.  Daarnaast worden
kinderen creatief van vervelen. Ze worden geprikkeld zelf een nieuw vermaak te bedenken.
Geef het animatieteam in je dus af en toe een paar uurtjes vrij 😉

♥ Start het schooljaar rustig. Plan de agenda nog even niet te vol. Kinderen moeten wennen aan
het feit dat hun ouders weer “moeten”. Papa en mama moeten weer werken. Dus… kinderen
gaan na die 2-6 weken samen vrij hun ouders missen. Zelf moeten ze weer naar school, dus uit
hun fijne vakantiemodus en vertrouwde omgeving waar ze het 6 weken zo fijn gehad hebben.
Geef de kinderen de ruimte voor deze omschakeling. Sportclubjes beginnen vaak ook weer,
vaak een lekkere vorm van ontspanning, maar ook extra prikkels om te verwerken. De speel
afspraakjes uitstellen tot na de 1ste week kan soms echt heel gunstig zijn.

Wij hebben nog 3 weken te gaan, drie weken met een volle agenda. Drie weken met vermoeide kinderen en iedere ochtend weg kruisen van een vakje op de planner. Maar wat kijken we uit naar de vakantiemodus die bijna aan kan. Nog even…

Fijne vakantie!
Rust uit. Doe leuke dingen. Geniet ervan! ♥

 

hooggevoelig kind en slapen

Slapen op vakantie

Vakantie met een hooggevoelig kind

We brengen een weekje op de camping door.
Altijd leuk! Onze meiden kunnen er ontzettend van genieten. Ze spelen de hele dag buiten en raken geen schermpjes aan. Dat is natuurlijk heel fijn en dit juichen wij alleen maar toe.

Ze fietsen rondjes, spelen in hun geheime hut (die helemaal niet zo geheim is als je zou denken met die benaming) we bezoeken de speeltuin, ze steppen de camping over of ze kleuren en tekenen wat voor de tent. Natuurlijk is er af en toe ook tijd om gezellig met z’n allen een spelletje te spelen. Want spelletjes… daar houden wij van!

We hebben een seizoenplek. Voor ons een bewuste keus. Beide meiden zijn (hoog)gevoelig en wanneer wij een weekendje weg gaan of een uitstapje gepland hebben speelt er bij onze dames spanning op. Spanning voor het onbekende, spanning voor het ergens anders slapen. We hebben nu voor het 3e jaar een seizoenplek en merken dat dit voor onze meiden goed werkt. Ze weten waar we naar toe gaan, ze weten waar ze slapen en wat ze verder kunnen verwachten. Het geeft ze rust.

slapen en hooggevoelig kindProbleem met slapen bij hooggevoelige kinderen

Het slapen is de eerste nacht altijd een dingetje. Het inslapen duurt lang. Andere (en hardere) geluiden, ander bed, samen in één ruimte slapen en zo kan ik nog wel even doorgaan. Logisch dus ook wel als ik het zo bekijk. We stellen ons hier dan ook altijd op in. De tweede dag gaat het vaak al beter, ze slapen sneller in.

Toch blijf ik me verbazen over de bedtijden van andere kinderen hier op de camping. Ik zie kinderen die rustig tot 22.00 buiten spelen. En ik zie heel (of ja, vooral hoor ik ze) jonge kinderen die om 20.30 nog op zijn. Ik vraag me dan altijd weer af HOE? Hoe doen die kinderen (of moet ik zeggen ouders?) dat toch?

Onze meiden gaan altijd tussen 18.30 en 19.00 naar bed. ALTIJD! Ook in vakanties, ook tijdens feestjes, ook als we een dagje weg zijn geweest. Echt altijd. Ik moet bekennen dat het de laatste tijd, ze zijn nu 6, verschuift naar 18.45 tot 19.15 uur en hier op de camping halen we door de avond show 19.30 uur soms. Maar dan is de koek echt op. De avondshow moeten we ook echt niet iedere avond doen. Zeker op schooldagen halen ze 19.30 niet.

Altijd hetzelfde slaapritme, ook in vakanties

We houden ze nooit langer op. Dat willen ze zelf ook niet. Zeker wanneer het een dag was met veel indrukken, veel prikkels vragen ze er zelf om. Doen ze dit niet dan merken wij snel genoeg dat het tijd is om naar boven te gaan. Ze worden huilerig, mopperig en hangerig. Een van de twee trekt dan vaak zelfs echt wit weg. Ze slapen de volgende dag tot 7.00 uur. Dan zijn ze zelf wakker, we hoeven ze nooit wakker te maken. Wanneer ze rond 19.30 naar bed zijn gegaan is het aan een van de twee tijdens het middaguur al te merken. Ze is witjes, stil en gaapt veel. Ze komt minder tot spelen. Echt moe.

Vandaar dus dat ik me keer op keer weer afvraag hoe andere kinderen dit toch vol kunnen houden. Natuurlijk komt dit deels door hun gevoelige eigenschap. Maar zou het daar volledig door komen? Of zou een kind kunnen leren om lang op te blijven? Tegelijk denk ik waarom zou je dit een kind willen leren?

Heb jij een hooggevoelig kind en komt mijn verhaal je bekend voor? Ik heb een aantal vakantie slaap tips voor je op een rijtje gezet.

Slaap tips tijdens vakanties

Blijf in eigen ritme
Vaak hebben we de neiging om tijdens onze vakantie de vakantiemodus aan te zetten. Dat is natuurlijk dik verdiend en hartstikke lekker. Alles rustig aan doen niks moet niksen mag 😉. We eten later en de kinderen spelen langer door. Met als gevolg dat ze er ook later inliggen. Kinderen, maar zeker hooggevoelige kinderen, hebben ritme nodig. Ze veren prima mee met een ander ritme, maar dit komt ze vaak niet ten goede. Voor kinderen met deze gevoelige eigenschap is het aanhouden van het eigenritme heel belangrijk, dit zorgt voor herkenning, balans en houvast. Natuurlijk hoef je niet het hele dagritme hetzelfde te houden probeer echter wel de eetmomenten en de bedtijd hetzelfde aan te houden.

Nieuwe omgeving, nieuwe prikkels
Een nieuwe omgeving brengt prikkels met zich mee. Nieuwe prikkels, andere prikkels.
De geluiden die je hoort zijn anders, je ruikt andere dingen, het bed en het beddengoed zijn anders. Bij een vakantie naar het buitenland is het eten en de temperatuur ook anders. Voor hooggevoelige personen zijn dit allemaal extra prikkels die verwerkt moeten worden. Deze verwerking kost energie.

Herkenning van thuis
Omdat er al erg veel anders verloopt is het voor een kind prettig wanneer zoveel mogelijk het eigen ritme van thuis aangehouden wordt, ook wat betreft het bed ritueel. Doen jullie altijd een knuffelmomentje of lezen jullie samen een verhaaltje? Zorg dan dat dit nu ook gebeurt. Dit geeft houvast en herkenning wat ervoor kan zorgen dat het inslapen makkelijker verloopt.

vakantie met hooggevoelig kindBespreek de dag
Veel (hooggevoelige) kinderen gaan op bed, wanneer ze helemaal alleen zijn, liggen denken. Ze overdenken bijvoorbeeld de dag. Hierbij draait hun hoofd overuren waardoor ze de slaap maar lastig kunnen pakken. Het is, zeker op een drukke dag, dan ook aan te raden om de dag door te nemen. Creëer een moment, bijvoorbeeld tijdens het avondeten, waar je met je kind bekijkt wat er leuk was aan deze dag, waren er ook minder leuke dingen? Wat vond hij/zij het allerleukste van vandaag? Door dit soort dingen samen met het kind te bespreken kan het kind het een plekje geven en afsluiten. Hierdoor zal het hoofd in bed minder overuren draaien en is de kans groot dat het sneller in slaap valt.

Wijk niet af van de regels thuis
Ik adviseer om de regels van thuis zoveel mogelijk aan te houden. Mag het thuis niet meer uit bed komen? Laat dit op vakantie dan ook zo. Hebben jullie de afspraak dat het nog 10 minuten mag lezen voordat de lamp uitgaat? Doe dit (ook al is het al later) dan nu ook. Deze kleine regeltjes zijn voor een kind houvast punten. Voor jou lijken ze (even) niet zo belangrijk, voor het kind is dit wel belangrijk.

Bereid voor
Als het mogelijk is kan een kind er erg veel aan hebben wanneer je het voor kan bereiden op de slaapplek. Heb je foto’s van het vakantiepark, de ruimte waar jullie doorbrengen, de omgeving? Dit van te voren met het kind bespreken kan zorgen voor rust in het hoofd van je kind. Zeker doen dus!